الهجود: النوم، والهاجد: النائم، وهجدته فتهجد: أزلت هجوده نحو: مرضته. ومعناه: أيقظته فتيقظ، وقوله: ومن الليل فتهجد به [الإسراء/ 79] أي: تيقظ بالقرآن، وذلك حث على إقامة الصلاة في الليل المذكور في قوله: قم الليل إلا قليلا نصفه [المزمل/ 2- 3] والمتهجد: المصلي ليلا، وأهجد البعير: ألقى جرانه على الأرض متحريا للهجود.
Exdore translation — not part of the source
الهجود (el-hucûd): Uykudur. والهاجد (el-hâcid): Uyuyan kimsedir. وهجدته فتهجد: "Onun uykusunu giderdim, o da uyandı" demektir; tıpkı مرضته (onu tedavi edip hastalığını giderdim / ona hasta baktım) gibi. Bunun anlamı: "Onu uyandırdım, o da uyandı" demektir. O'nun şu sözüne gelince: "Gecenin bir kısmında da O'nunla (Kur'an ile) uyanık kal (teheccüd et)" [17:79], yani: Kur'an ile uyanık ol. Bu da, şu ayette zikredilen gece namazını kılmaya bir teşviktir: "Gecenin yarısında, birazı hariç, (namaza) kalk" [73:2, 73:3]. والمتهجد (el-müteheccid): Geceleyin namaz kılan kimsedir. وأهجد البعير: "Deve, uyumaya yönelerek/uyumayı arzulayarak boynunun alt kısmını (gerdanını) yere koydu" demektir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)