الخبط: الضرب على غير استواء، كخبط البعير الأرض بيده، والرجل الشجر بعصاه، ويقال للمخبوط: خبط ، كما يقال للمضروب: ضرب، واستعير لعسف السلطان فقيل: سلطان خبوط، واختباط المعروف: طلبه بعسف تشبيها بخبط الورق، وقوله تعالى: يتخبطه الشيطان من المس [البقرة/ 275]، فيصح أن يكون من خبط الشجر، وأن يكون من الاختباط الذي هو طلب المعروف، يروى عنه (صلى الله عليه وسلم آله): «اللهم إني أعوذ بك أن يتخبطني الشيطان من المس» .
Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir
el-Habt: düzensiz/gelişigüzel vurmak; devenin yeri ön ayağıyla vurması ve kişinin ağacı değneğiyle vurması gibi. Vurulan (nesne) için, tıpkı dövülmüşe (masdar kalıbıyla) "darb" dendiği gibi, "habt" denir. Bu (kelime) sultanın zorbalığı/haksızlığı için istiare edilmiş ve "sultânun habût" (zorba, keyfî davranan sultan) denmiştir. "İhtibâtu'l-ma'rûf": iyiliği zorla/haksızca istemek; ağaçtan yaprak silkelemeye (habtu'l-varak) benzetilerek böyle denmiştir. Yüce Allah'ın "Şeytanın dokunuşuyla (delilik/cinnet vererek) çarpıp sersemlettiği kimse" [2:275] sözü ise; hem ağacı dövme (habtu'ş-şecer) anlamından, hem de iyiliği isteme olan "ihtibât"tan (türemiş) olması sahih (mümkün) olabilir. Ondan (s.a.v. ve âline salât ile) şöyle rivayet edilir: "Allah'ım! Şeytanın dokunuşuyla beni çarpıp sersemletmesinden sana sığınırım."
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)