Esmâ-ül Hüsna
Kuran'da geçen Allah'ın güzel isimleri. Her isim, Kuran'da geçtiği bir ayetle birlikte verilir; isme tıkla, ayeti oku.
Kuran, “en güzel isimler Allah'ındır” buyurur (7:180; 17:110; 20:8; 59:24). Meşhur “99 isim” sayımı bir hadise (Tirmizî) dayanır ve o listenin kesin tertibi âlimler arasında tartışmalıdır. Burada yalnızca Kuran'da fiilen geçen 71 ismi, geçtikleri ayetle (atıflı) gösteriyoruz; sayı bir eksiklik değil, Kuran-merkezli bilinçli bir tercihtir.
- 1ٱلرَّبّRabRab, terbiye edip yöneten1:2
- 2ٱلرَّحْمَٰنRahmânRahmeti her şeyi kuşatan1:3
- 3ٱلرَّحِيمRahîmÇok merhametli1:3
- 4ٱلْمَلِكMelikMutlak hükümran59:23
- 5ٱلْقُدُّوسKuddûsHer eksiklikten münezzeh59:23
- 6ٱلسَّلَامSelâmEsenlik veren59:23
- 7ٱلْمُؤْمِنMü'minGüven veren59:23
- 8ٱلْمُهَيْمِنMüheyminGözetip koruyan59:23
- 9ٱلْعَزِيزAzîzMutlak güçlü, yenilmez59:23
- 10ٱلْجَبَّارCebbârİradesini yürüten, onaran59:23
- 11ٱلْمُتَكَبِّرMütekebbirBüyüklükte tek59:23
- 12ٱلْخَالِقHâlıkYaratan59:24
- 13ٱلْبَارِئBâri'Kusursuz var eden59:24
- 14ٱلْمُصَوِّرMusavvirŞekil veren59:24
- 15ٱلْعَلِيمAlîmHer şeyi bilen2:32
- 16ٱلْحَكِيمHakîmHükmü ve işi hikmetli2:32
- 17ٱلْحَيّHayyDaima diri2:255
- 18ٱلْقَيُّومKayyûmHer şeyi ayakta tutan2:255
- 19ٱلْعَلِيّAlîYüce2:255
- 20ٱلْعَظِيمAzîmAzamet sahibi2:255
- 21ٱلْغَفُورGafûrÇok bağışlayan2:173
- 22ٱلْغَفَّارGaffârTekrar tekrar bağışlayan39:5
- 23ٱلْقَهَّارKahhârHer şeye boyun eğdiren39:4
- 24ٱلْوَهَّابVehhâbKarşılıksız çok veren3:8
- 25ٱلرَّزَّاقRazzâkRızık veren51:58
- 26ٱلْفَتَّاحFettâhAçan, hükmeden34:26
- 27ٱللَّطِيفLatîfEn ince işleri bilen, lütufkâr67:14
- 28ٱلْخَبِيرHabîrHer şeyden haberdar67:14
- 29ٱلسَّمِيعSemî'Her şeyi işiten2:127
- 30ٱلْبَصِيرBasîrHer şeyi gören17:1
- 31ٱلْكَبِيرKebîrBüyüklükte sınırsız13:9
- 32ٱلْمُتَعَالMüteâlHer şeyden yüce13:9
- 33ٱلْحَفِيظHafîzKoruyup gözeten34:21
- 34ٱلْمُقِيتMukîtAzık verip gözeten4:85
- 35ٱلْحَسِيبHasîbHesap gören, kâfi gelen4:6
- 36ٱلْكَرِيمKerîmCömert, şerefli82:6
- 37ٱلرَّقِيبRakîbHer an gözeten5:117
- 38ٱلْمُجِيبMücîbDuaya karşılık veren11:61
- 39ٱلْوَاسِعVâsi'Lütfu ve ilmi geniş2:268
- 40ٱلْوَدُودVedûdÇok seven, sevilen85:14
- 41ٱلْمَجِيدMecîdŞanı yüce85:15
- 42ٱلْحَمِيدHamîdÖvgüye lâyık14:1
- 43ٱلْوَكِيلVekîlGüvenilip dayanılan vekil3:173
- 44ٱلْقَوِيّKaviyyMutlak kudretli22:40
- 45ٱلْمَتِينMetînKudreti sarsılmaz51:58
- 46ٱلْوَلِيّVelîDost ve yardımcı42:28
- 47ٱلْحَقّHakkVarlığı gerçek olan22:6
- 48ٱلشَّهِيدŞehîdHer şeye şahit22:17
- 49ٱلْغَنِيّGanîHiçbir şeye muhtaç olmayan35:15
- 50ٱلْمَوْلَىٰMevlâSahip ve yardımcı8:40
- 51ٱلنَّصِيرNasîrYardım eden8:40
- 52ٱلتَّوَّابTevvâbTevbeleri çok kabul eden2:37
- 53ٱلرَّءُوفRaûfÇok şefkatli2:143
- 54ٱلْحَلِيمHalîmCeza vermede acele etmeyen2:235
- 55ٱلشَّكُورŞekûrAz iyiliğe çok karşılık veren35:30
- 56ٱلْقَدِيرKadîrHer şeye gücü yeten2:20
- 57ٱلْمُقْتَدِرMuktedirMutlak iktidar sahibi54:42
- 58ٱلْوَاحِدVâhidTek olan13:16
- 59ٱلْأَحَدEhadBölünmez biricik112:1
- 60ٱلصَّمَدSamedHer şeyin kendisine muhtaç olduğu112:2
- 61ٱلْأَوَّلEvvelBaşlangıcı olmayan57:3
- 62ٱلْآخِرÂhirSonu olmayan57:3
- 63ٱلظَّاهِرZâhirVarlığı apaçık57:3
- 64ٱلْبَاطِنBâtınKünhü kavranamayan57:3
- 65ٱلنُّورNûrAydınlatan nur24:35
- 66ٱلْبَرّBerrİyiliği bol52:28
- 67ٱلْوَارِثVârisHer şeyin gerçek vârisi15:23
- 68ٱلْخَلَّاقHallâkDurmaksızın yaratan15:86
- 69ٱلْأَكْرَمEkremEn cömert, en şerefli96:3
- 70ٱلْأَعْلَىٰA'lâEn yüce87:1
- 71ٱلْمُبِينMübînHakkı açıkça ortaya koyan24:25
Gelenekteki “99” sayımı ile Kur'an
Meşhur 99 sayısı Kur'an'dan değil bir hadisten gelir (Tirmizî, Sünen 3507; Velîd b. Müslim rivayeti) ve birçok âlim sayımın bizzat ravi eklemesi (müdrec) olduğunu, Hz. Peygamber'e ait olmadığını söyler. O listeyi yukarıdaki Kur'an isimleriyle karşılaştırınca 35 isim listemizde yok. Bunları “Kur'an mı, kültür mü” diye keskin ikiye bölmek yerine, Kur'an'ın her ismi nasıl temellendirdiğine göre üç kademede gösteriyoruz; her ayet metinden doğrulandı: (1) Kur'an'da isim/sıfat olarak Allah'a dair geçenler; (2) yalnız fiil olarak Allah'a nispet edilip ismi çıkarımla türetilenler; (3) Kur'an'da doğrudan dayanağı olmayıp sayımdan/içtihaddan gelenler — bir kısmını İbn Useymîn ve Abdulmuhsin el-Abbâd gibi âlimler 'sarih delili yok' saymıştır.
Kur'an'da isim/sıfat olarak geçer (10)
- Kur'an'da geçerٱلْعَفُوّAfüvvÇok affeden4:99
- Kur'an'da geçerٱلْهَادِيHâdîDoğru yola ileten25:31
- Kur'an'da geçerٱلْبَدِيعBedîʿÖrneksiz yaratan2:117
- Kur'an'da geçerٱلْجَامِعCâmiʿİnsanları toplayan3:9
- Kur'an'da geçerمَالِكُ ٱلْمُلْكMâlikü'l-MülkMülkün gerçek sahibi3:26
- Kur'an'da geçerذُو ٱلْجَلَالِ وَٱلْإِكْرَامZü'l-Celâli ve'l-İkrâmCelâl ve ikram sahibi55:27
- Kur'an'da geçerٱلْحَكَمHakemHüküm verip ayıran6:114
- Kur'an'da geçerٱلْمُحْيِيMuhyîHayat veren30:50
- Kur'an'da geçerٱلْمُنْتَقِمMüntakimSuçluya hak ettiğini veren32:22
- Kur'an'da geçerٱلْوَالِيVâlîKâinatı yöneten, koruyan13:11
Kur'an'da yalnız fiil olarak geçer — isim çıkarım (15)
- fiil olarakٱلْقَابِضKâbıdDaraltan, kısan (yakbidu)2:245
- fiil olarakٱلْبَاسِطBâsıtGenişleten (yebsutu)2:245
- fiil olarakٱلْمُعِزّMuʿizzİzzet veren (tuizzu)3:26
- fiil olarakٱلْمُذِلّMüzillZillete düşüren (tüzillü)3:26
- fiil olarakٱلرَّافِعRâfiʿYükselten (yerfeu'llâh; 40:15 farklı form: rafîu'd-derecât)58:11
- fiil olarakٱلْبَاعِثBâisÖlüleri dirilten (yebasu)22:7
- fiil olarakٱلْمُبْدِئMübdîİlk var eden (yebdeu'l-halk)10:34
- fiil olarakٱلْمُعِيدMuîdYeniden döndüren (yuîduhû)10:34
- fiil olarakٱلْمُمِيتMümîtÖlümü veren (yümîtu)7:158
- fiil olarakٱلْمُحْصِيMuhsîHer şeyi sayan (ahsâhum)19:94
- fiil olarakٱلْمُؤَخِّرMuahhirErteleyen (yuahhiruhum)14:42
- fiil olarakٱلْمُغْنِيMugnîZengin kılan (yugnîküm)9:28
- fiil olarakٱلْبَاقِيBâkîBâkî kalan (yebkâ)55:27
- fiil olarakٱلضَّارّDârrZarar dileyebilen (erâde darran)48:11
- fiil olarakٱلنَّافِعNâfiʿFayda dileyen (erâde nef'an)48:11
Kur'an'da dayanağı yok — gelenek/içtihad (10)
- gelenekٱلْخَافِضHâfıdAlçaltan
- gelenekٱلْعَدْلAdlMutlak adalet sahibi
- gelenekٱلْجَلِيلCelîlAzamet sahibi
- gelenekٱلْوَاجِدVâcidDilediğini bulan, müstağni
- gelenekٱلْمَاجِدMâcidŞanı yüce, cömert
- gelenekٱلْمُقَدِّمMukaddimÖne alan
- gelenekٱلْمُقْسِطMuksitAdaletle hükmeden
- gelenekٱلْمَانِعMâniʿEngelleyip koruyan
- gelenekٱلرَّشِيدReşîdDoğruya yönelten
- gelenekٱلصَّبُورSabûrÇok sabırlı
Kaynak: Kur'an ayetleri. İsim anlamları klasik sözlük/tefsir geleneğinden özetlenmiştir. “99” sayımı: Tirmizî, Sünen 3507.