الصمد: السيد: الذي يصمد إليه في الأمر، وصمده: قصد معتمدا عليه قصده، وقيل: الصمد الذي ليس بأجوف، والذي ليس بأجوف شيئان: أحدهما لكونه أدون من الإنسان كالجمادات، والثاني أعلى منه، وهو الباري والملائكة، والقصد بقوله: الله الصمد [الإخلاص/ 2]، تنبيها أنه بخلاف من أثبتوا له الإلهية، وإلى نحو هذا أشار بقوله: وأمه صديقة كانا يأكلان الطعام [المائدة/ 75] .
Exdore translation — not part of the source
es-Samed: Efendi, ulu; işlerde kendisine yönelinen (başvurulan) kimse. "Sameddehu": Ona dayanıp güvenerek yöneldi, onu kastetti. Bir görüşe göre es-Samed, içi boş (oyuk) olmayandır. İçi boş olmayan iki şey vardır: Biri, insandan daha aşağı olduğu için böyledir; cansız varlıklar (cemâdât) gibi. Diğeri ise insandan daha yücedir; O da Bârî (Yaratıcı) ve meleklerdir. "Allah es-Samed'dir" [112:2] sözüyle amaç, O'nun, kendisine ilahlık nispet edenlerin (iddia ettikleri) varlıkların aksine olduğuna dikkat çekmektir. Buna benzer bir hususa da şu sözüyle işaret etmiştir: "Annesi de dosdoğru bir kadındı; her ikisi de yemek yerlerdi" [5:75].
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)