عاله وغاله يتقاربان. العول يقال فيما يهلك، والعول فيما يثقل، يقال: ما عالك فهو عائل لي ، ومنه: العول، وهو ترك النصفة بأخذ الزيادة. قال تعالى: ذلك أدنى ألا تعولوا [النساء/ 3]، ومنه: عالت الفريضة: إذا زادت في القسمة المسماة لأصحابها بالنص، والتعويل: الاعتماد على الغير فيما يثقل، ومنه: العول وهو ما يثقل من المصيبة، فيقال: ويله وعوله ، ومنه: العيال، الواحد عيل لما فيه من الثقل، وعاله: تحمل ثقل مؤنته، ومنه قوله (عليه السلام): «ابدأ بنفسك ثم بمن تعول» وأعال: إذا كثر عياله .
Exdore translation — not part of the source
"Âlehu" (عاله) ve "ğâlehu" (غاله) birbirine yakın (anlamlı) fiillerdir. el-Ğavl (الغول) helâk eden şey hakkında, el-Avl (العول) ise ağır gelen şey hakkında kullanılır. Denir ki: "Sana ağır gelen (mâ âleke) şey, bana da ağırlık veren (âil) şeydir." Bundan gelir el-Avl: fazlalık alarak insafı/adaleti terk etmektir. Yüce Allah buyurdu: "Bu, haksızlık etmemenize (adaletten sapmamanıza) daha yakındır" [4:3]. Yine bundan "âlet'il-farîza" (miras payı arttı) denir; nassla hak sahiplerine belirlenen paylaşımda fazlalık olduğu zaman. et-Ta'vîl: ağır gelen bir konuda başkasına dayanmak/güvenmektir. Bundan da el-Avl: musibetten ağır gelen şeydir; nitekim "veyluhu ve avluhu" (vay onun haline) denir. Yine bundan el-İyâl (geçimi üstlenilenler) gelir; tekili "ayyil"dir, içinde barındırdığı ağırlık/yük sebebiyle (böyle adlandırılmıştır). "Âlehu": onun geçim yükünü/masrafını üstlendi (demektir). Bundan Hz. Peygamber'in (a.s.) şu sözü gelir: "Önce kendinden başla, sonra geçindirmekle yükümlü olduğun kimselerden." "E'âle" ise: bakmakla yükümlü olduğu kimseler (iyâl) çoğaldığı zaman (denir).
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)