العض: أزم بالأسنان. قال تعالى: عضوا عليكم الأنامل [آل عمران/ 119]، ويوم يعض الظالم [الفرقان/ 27]، وذلك عبارة عن الندم لما جرى به عادة الناس أن يفعلوه عند كما قر عينا بالإياب المسافر ذلك، والعض للنوى ، والذي يعض عليه الإبل، والعضاض: معاضة الدواب بعضها بعضا، ورجل معض: مبالغ في أمره كأنه يعض عليه، ويقال ذلك في المدح تارة، وفي الذم تارة بحسب ما يبالغ فيه، يقال: هو عض سفر، وعض في الخصومة ، وزمن عضوض: فيه جدب، والتعضوض: ضرب من التمر يصعب مضغه.
Exdore translation — not part of the source
el-Add (ısırma): Dişlerle sıkıca kapamak/kavramaktır. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: "Size karşı parmak uçlarını ısırırlar" [3:119]; ve "O gün zalim ısırır" [25:27]. Bu, insanların âdet olarak böyle bir durumda yaptıkları pişmanlığı ifade eden bir kinayedir. %[metinde konumu bağlamdan kopuk görünen bir şiir mısrası:] Yolcunun, geri dönüşle gözünün aydınlanması gibi% el-Add, (hurma) çekirdeği (nevâ) için ve develerin üzerinde otlayıp ısırdığı şey için de (kullanılır). el-Idâd (عِضاض): hayvanların birbirini ısırması (ısırışması). "Recül mi'add (معِضّ)": işinde aşırıya giden kimse; sanki (o işi) dişleriyle ısırıp tutuyor gibidir. Bu, kimi zaman övgüde, kimi zaman yergide söylenir; aşırıya kaçtığı hususa göre değişir. "Hüve iddü seferin" (o, yolculukta çetin/yaman biridir) ve "iddün fi'l-husûme" (çekişmede çetin) denir. "Zemen adûd (عَضوض)": içinde kıtlık olan zaman. et-Ta'dûd (التعضوض): çiğnenmesi güç olan bir hurma çeşididir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)