اللات والعزى صنمان، وأصل اللات اللاه، فحذفوا منه الهاء، وأدخلوا التاء فيه، وأنثوه تنبيها على قصوره عن الله تعالى، وجعلوه مختصا بما يتقرب به إلى الله تعالى في زعمهم، وقوله تعالى: ولات حين مناص [ص/ 3] قال الفراء : تقديره: لا حين، والتاء زائدة فيه كما زيدت في ثمت وربت. وقال بعض البصريين: معناه ليس، وقال أبو بكر العلاف : أصله ليس، فقلبت الياء ألفا وأبدل من السين تاء، كما قالوا: نات في ناس. وقال بعضهم: أصله لا، وزيد فيه تاء التأنيث تنبيها على الساعة أو المدة ، كأنه قيل: ليست الساعة أو المدة حين مناص.
Exdore translation — not part of the source
el-Lât ve el-Uzzâ iki puttur. el-Lât'ın aslı "el-Lâh"tır; ondan "hâ"yı düşürdüler, yerine "tâ" soktular ve —Yüce Allah'ın mertebesinden noksan olduğuna dikkat çekmek için— onu müennes (dişil) yaptılar; kendi zanlarınca da onu, Yüce Allah'a kendisiyle yaklaşılan şeye tahsis ettiler. "Ve o, kaçış vakti değildi" [38:3] sözüne gelince, Ferrâ şöyle dedi: Takdiri "lâ hîne"dir; buradaki "tâ", tıpkı "summet" ve "rubbet"te fazladan eklendiği gibi ziyade (eklenmiş) bir harftir. Bazı Basralılar ise: Anlamı "leyse (değildir)" demektir, dediler. Ebû Bekr el-Allâf şöyle dedi: Aslı "leyse"dir; "yâ" elife çevrildi ve "sîn"in yerine "tâ" konuldu; tıpkı "nâs" yerine "nât" dedikleri gibi. Kimileri de şöyle dedi: Aslı "lâ"dır; ona te'nîs (dişilik) tâsı, "es-sâat (vakit/an)" yahut "el-müddet (süre)"ye işaret olsun diye eklendi; sanki "o vakit yahut o süre, kaçış anı değildir" denilmiş gibidir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)