أصل الغمز: الإشارة بالجفن أو اليد طلبا إلى ما فيه معاب، ومنه قيل: ما في فلان غميزة ، أي: نقيصة يشار بها إليه، وجمعها: غمائز. قال تعالى: وإذا مروا بهم يتغامزون [أضاء مظلته بالسراج] أجدك لم تغتمض ليلة %~% فترقدها مع رقادها الغمر ماء غزرا %~% والغمر حقد سترا والغمر ذو جهل سرى %~% فيه ولم يجرب [المطففين/ 30]، وأصله من: غمزت الكبش: إذا لمسته هل به طرق ، نحو: غبطته.
Exdore translation — not part of the source
Gamz'ın aslı: kusurlu bir şeye işaret etmek amacıyla göz kapağıyla veya elle işaret etmektir. Bundan dolayı "mâ fî fülânin ğamîze" denir, yani: kendisiyle ona işaret edilen bir eksiklik; çoğulu: ğamâiz. Yüce Allah şöyle buyurdu: "Onların yanından geçtiklerinde birbirlerine göz kırparak alay ederlerdi (yetegāmezûn)" [83:30]. [Çadırını (gölgeliğini) kandille aydınlattı] Gerçekten sen bir gece bile göz kırpmadın (uyumadın) mı %~% da onu onların uykusuyla birlikte uyuyasın. el-Ğamr bol/coşkun sudur %~% el-ğımr ise gizlenmiş kindir. el-ğumr ise içinde cehalet yürüyen (deneyimsiz), henüz tecrübe edilmemiş kimsedir. Bunun aslı "ğameztü'l-kebş" sözünden gelir: koçu, onda canlılık/güç var mı diye ellediğim/yokladığım zaman; "ğabattuhu" gibi.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)