İddia/Soru: "Türbeye adak adamak, parmaklığa bez bağlamak, yatırdan şifa/çocuk/iş dilemek dinî bir ibadet midir? Yoksa hurafe mi?"
Kuran ne diyor? — dua ve ibadet yalnız Allah'a
"Mescitler yalnız Allah'ındır; öyleyse Allah ile birlikte hiç kimseye yalvarmayın." (72:18)
"Yalnız sana kulluk eder, yalnız senden yardım dileriz." (1:5)
"Hastalandığımda bana ancak O şifa verir." (26:80)
Çizgiyi ayıralım (çok-sesli)
- Kabir ziyareti: meşrudur ve sünnettir. Hz. Peygamber "Kabirleri ziyaret edin; o, âhireti hatırlatır" buyurmuştur (Müslim, Cenâiz). Bunda ihtilaf yoktur.
- Ölüden/yatırdan istemek (şifa, çocuk, iş): Âlimlerin geniş çoğunluğu (selefî çizgi + birçok Sünnî) bunu tevhide aykırı sayar; çünkü 72:18 ve 1:5 gereği dua/yardım yalnız Allah'tandır.
- Tevessül (vesile kılma): "Ölünün hürmetine Allah'tan istemek" konusu ihtilaflıdır: bir kısım âlim (bazı tasavvufî/Sünnî gelenek) caiz görür, bir kısmı (İbn Teymiyye çizgisi) men eder. Ama bu, doğrudan ölüden istemekten farklıdır.
- Bez bağlama, mum yakma, türbe taşından medet: Kuran ve sünnette yeri yoktur; halk inancı/hurafedir.
Dürüst sınır
- Dinî olan: Kabri ziyaret, ölü için Allah'a dua etmek.
- İhtilaflı olan: Velinin hürmetine tevessül.
- Kültür/hurafe olan: Adağı yatıra adamak, bez bağlamak, türbeden doğrudan şifa/çocuk istemek.
Sonuç: Kabri ziyaret edip ölü için Allah'a dua etmek dinîdir; ama adağı yatıra adamak ve bez bağlamak Kuran'da yoktur — kültürel bir pratiktir ve "ölüden isteme"ye dönüştüğünde tevhid açısından sakıncalıdır. Tevessülün caiz biçimini ise tek görüşe indirmiyoruz; ihtilaflı olduğunu belirtiyoruz.
Kaynak: Kur'an ayetleri (M. Okuyan meali) + sahih sünnet (kabir ziyareti: Müslim, Cenâiz). Görüşler adıyla ve çok-sesli verilir; fıkhî fetva değildir.