← Kök sözlüğü
بور

helak

5 geçiş

QAC kelime glossʼlarından türetilmiş temsili anlam

5
Geçiş
3
Lemma
4
Biçim
4
Sure

Klasik sözlük

بور

البوار: فرط الكساد، ولما كان فرط الكساد يؤدي إلى الفساد- كما قيل: كسد حتى فسد- عبر بالبوار عن الهلاك، يقال: بار الشيء يبور بوارا وبورا، قال عز وجل: تجارة لن تبور [فاطر/ 29]، ومكر أولئك هو يبور [فاطر/ 10]، و# روي: «نعوذ بالله من بوار الأيم» ، وقال عز وجل: وأحلوا قومهم دار البوار [إبراهيم/ 28]، ويقال: رجل حائر بائر ، وقوم حور بور. وقال عز وجل: حتى نسوا الذكر وكانوا قوما بورا [الفرقان/ 18]، أي: هلكى، جمع: بائر. وقيل: بل هو مصدر يوصف به الواحد والجمع، فيقال: رجل بور وقوم بور، وقال الشاعر: 72- يا رسول المليك إن لساني %~% راتق ما فتقت إذ أنا بور وبار الفحل الناقة: إذا تشممها ألاقح هي أم لا ؟، ثم يستعار ذلك للاختبار، فيقال: برت كذا، أي: اختبرته.

Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir

el-Bevâr (البوار): aşırı durgunluk, kesatlık. Durgunluğun aşırısı bozulmaya (fesada) götürdüğü için -"kesada uğradı, hatta bozuldu" (kesad hattâ fesad) denildiği gibi- "bevâr" kelimesiyle helâk (yok oluş) ifade edilmiştir. "Bâre'ş-şey'u yebûru bevâran ve bûran" (bir şey kesada/helâke uğradı) denir. Allah azze ve celle şöyle buyurmuştur: "Asla batmayacak (kesada uğramayacak) bir ticaret" [35:29]; "Onların tuzağı ise boşa çıkar (yok olup gider)" [35:10]. Rivayet edilmiştir: "Kadının kocasız (evlenemez) kalmasının helâkinden Allah'a sığınırız." Allah azze ve celle şöyle buyurmuştur: "Ve kavimlerini helâk yurduna sürüklediler" [14:28]. "Racülün hâirun bâirun" (şaşkın, işe yaramaz/helâke uğramış adam) denir; "kavmun hûrun bûrun" (helâke uğramış topluluk) denir. Allah azze ve celle: "Nihayet zikri (öğüdü) unuttular ve helâk olmuş bir topluluk oldular" [25:18], yani helâk olanlar; "bâir"in çoğuludur. Bir görüşe göre ise o, hem tekil hem çoğul için sıfat olarak kullanılan bir mastardır; nitekim "racülün bûr" (helâk olmuş adam) ve "kavmun bûr" (helâk olmuş topluluk) denir. Şair demiştir: 72- Ey Melik'in (hükümdarın) elçisi, şüphesiz benim dilim %~% ben helâk (perişan) halde iken senin yırtıp açtığını onaran (kapatan)dır. "Bâre'l-fahlü'n-nâkate" (aygır dişi deveyi "bâre" etti): onu koklayıp gebe mi değil mi diye anlamaya çalışmasıdır. Sonra bu (fiil), sınama/deneme için mecazen (istiare yoluyla) kullanılır; "burtu kezâ" denir, yani "onu sınadım (denedim)."

Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)

Râgıb el-İsfahânî (ö. 502/1108), Müfredâtu Elfâzi'l-Kur'ân. Eser kamu malıdır; metin Safvân Adnân ed-Dâvûdî tahkiki üzerinden OpenITI korpusundan alınmıştır. Bu bir tefsir değil, kelime/kök çalışmasıdır.

Kök ailesi · 3

Bu kökten türeyen sözlük biçimleri (lemma), sıklığa göre

يَبُورُFiilbozulacaktır2
بُورİsimhelaki hak etmiş2
بَوارİsimhelak1

Türevler · 4

بُورًا
helaki hak etmiş
2
تَبُورَ
batmayacak
1
يَبُورُ
bozulacaktır
1
ٱلْبَوَارِ
helak
1

Geçişler