الحبر: الأثر المستحسن، ومنه ما روي: «يخرج من النار رجل قد ذهب حبره وسبره» أي: جماله وبهاؤه، ومنه سمي الحبر، وشاعر محبر، وشعر محبر، وثوب حبير: محسن، ومنه: أرض محبار ، والحبير من السحاب، وحبر فلان: بقي بجلده أثر من قرح، والحبر: العالم وجمعه: أحبار، لما يبقى من أثر علومهم في قلوب الناس، ومن آثار أفعالهم الحسنة المقتدى بها، قال تعالى: اتخذوا أحبارهم ورهبانهم أربابا من دون الله [التوبة/ 31]، وإلى هذا المعنى أشار أمير المؤمنين رضي الله عنه بقوله: (العلماء باقون ما بقي الدهر، أعيانهم مفقودة، وآثارهم في القلوب موجودة) .
Exdore translation — not part of the source
el-Habr: beğenilen, güzel görülen iz (eser). Rivayet edilen şu söz de bundandır: «Ateşten bir adam çıkar ki habr'i ve sebr'i gitmiştir» yani güzelliği ve parlaklığı. el-Habr (bilgin/mürekkep) de bundan dolayı bu isimle adlandırılmıştır. شاعر محبر (muhabber şair): sözünü güzelleştiren şair; شعر محبر: güzelleştirilmiş şiir; ثوب حبير: güzel (süslenmiş) elbise. أرض محبار (mahbâr toprak) da bundandır. el-Habîr, buluttan bir tür (parlak, güzel bulut). حبر فلان: derisinde bir yaranın izi kaldı. el-Habr: âlim; çoğulu ahbâr'dır. Çünkü ilimlerinin izi insanların kalplerinde ve örnek alınan güzel işlerinin izleri (onlardan) baki kalır. Allah Teâlâ buyurdu: اتخذوا أحبارهم ورهبانهم أربابا من دون الله (Hahamlarını ve rahiplerini Allah'ın dışında rabler edindiler) [9:31]. Emîru'l-mü'minîn (r.a.) da şu sözüyle bu manaya işaret etmiştir: (Âlimler, zaman devam ettikçe bâkidir; şahısları yok olmuş, izleri ise kalplerde mevcuttur.)
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)