← Kök sözlüğü
ضيف

misafirlerinin

6 geçiş

QAC kelime glossʼlarından türetilmiş temsili anlam

6
Geçiş
2
Lemma
5
Biçim
5
Sure

Klasik sözlük

ضيف

أصل الضيف الميل. يقال: ضفت إلى كذا، وأضفت كذا إلى كذا، وضافت الشمس للغروب وتضيفت، وضاف السهم عن الهدف، وتضيف، والضيف: من مال إليك نازلا بك، وصارت الضيافة متعارفة في القرى، وأصل الضيف مصدر، ولذلك استوى فيه الواحد والجمع في عامة كلامهم، وقد يجمع فيقال: أضياف، وضيوف، وضيفان. قال تعالى: ضيف إبراهيم [الحجر/ 51]، ولا تخزون في ضيفي [هود/ 78]، إن هؤلاء ضيفي [الحجر/ 68]، ويقال: استضفت فلانا فأضافني، وقد ضفته ضيفا فأنا ضائف وضيف. وتستعمل الإضافة في كلام النحويين في اسم مجرور يضم إليه اسم قبله، وفي كلام بعضهم في كل شيء يثبت بثبوته آخر، كالأب والابن، والأخ والصديق، فإن كل ذلك يقتضي وجوده وجود آخر، فيقال لهذه: الأسماء المتضايفة.

Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir

ضيف (dayf) sözcüğünün aslı "meyletmek/yönelmek"tir. "ضفت إلى كذا" (şuna meylettim), "وأضفت كذا إلى كذا" (şunu şuna kattım/eğdim), "وضافت الشمس للغروب" (güneş batmaya doğru meyletti) ve "تضيفت" (aynı anlamda) denir. "وضاف السهم عن الهدف" (ok hedeften saptı) ve "تضيف" (aynısı) denir. الضيف (dayf/misafir): sana meyledip yanına konuk olarak inen kimsedir. Konuk ağırlama (ضيافة/dıyâfe) ise topluluklar arasında bilinen bir gelenek hâline gelmiştir. ضيف kelimesinin aslı mastardır; bu sebeple çoğu kelamda tekil ile çoğul onda eşit gelir (yani hem tekil hem çoğul için aynı şekilde kullanılır). Bazen de çoğul yapılıp أضياف, ضيوف ve ضيفان denir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "İbrâhim'in misafirleri" [15:51], "misafirlerim konusunda beni rezil etmeyin" [11:78], "şüphesiz bunlar benim misafirlerimdir" [15:68]. "استضفت فلانا" (falancadan misafir ağırlamasını istedim) denir; o da "فأضافني" (beni misafir etti/ağırladı). "وقد ضفته ضيفا" (ona misafir oldum) denir; böylece ben ضائف (misafir olan) ve ضيف (misafir) olurum. الإضافة (izâfet) tabiri nahivcilerin dilinde, kendisine önündeki bir ismin eklendiği, mecrur (esreli) bir isim hakkında kullanılır. Bazılarının dilinde ise, varlığıyla bir başkasının varlığı sabit olan her şey hakkında kullanılır; baba ile oğul, kardeş ile arkadaş gibi. Çünkü bütün bunların her biri, kendi varlığının bir başkasının varlığını gerektirmesi anlamını taşır; işte bu isimlere "el-esmâü'l-mütezâyife" (birbirine izâfeli/karşılıklı isimler) denir.

Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)

Râgıb el-İsfahânî (ö. 502/1108), Müfredâtu Elfâzi'l-Kur'ân. Eser kamu malıdır; metin Safvân Adnân ed-Dâvûdî tahkiki üzerinden OpenITI korpusundan alınmıştır. Bu bir tefsir değil, kelime/kök çalışmasıdır.

Kök ailesi · 2

Bu kökten türeyen sözlük biçimleri (lemma), sıklığa göre

ضَيْفİsimmisafirlerinin5
يُضَيِّفُFiilonları ağırlamak1

Türevler · 5

ضَيْفِ
misafirlerinin
2
ضَيْفِىٓ
konuklarım
1
يُضَيِّفُوهُمَا
onları ağırlamak
1
ضَيْفِى
benim konuğumdur
1
ضَيْفِهِۦ
misafirlerinin
1

Geçişler