الدلالة: ما يتوصل به إلى معرفة الشيء، كدلالة الألفاظ على المعنى، ودلالة الإشارات، والرموز، والكتابة، والعقود في الحساب، وسواء كان ذلك بقصد ممن يجعله دلالة، أو لم يكن بقصد، كمن يرى حركة إنسان فيعلم أنه حي، قال تعالى: ما دلهم على موته إلا دابة الأرض [سبأ/ 14]. أصل الدلالة مصدر كالكتابة والإمارة، والدال: من حصل منه ذلك، والدليل في المبالغة كعالم، وعليم، وقادر، وقدير، ثم يسمى الدال والدليل دلالة، كتسمية الشيء بمصدره.
Exdore translation — not part of the source
ed-Delâle (delâlet, gösterme/işaret etme): Bir şeyin bilgisine kendisiyle ulaşılan şeydir; lafızların manaya delâleti, işaretlerin delâleti, rumuzların, yazının ve hesaptaki düğümlerin (parmak hesabı düğümlerinin) delâleti gibi. Bunun, onu delâlet kılan birinin kastıyla olması ile kasıtsız olması arasında fark yoktur; nitekim bir insanın hareketini görüp onun diri olduğunu anlayan kimse gibi. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: "Onun öldüğüne, ancak yerin bir canlısı (dâbbetü'l-arz, bir ağaç kurdu) onları delâlet etti (işaret edip gösterdi)" [34:14]. Delâletin aslı, kitâbet (yazı) ve imâret (emîrlik) gibi bir mastardır. ed-Dâll ise: bu (gösterme işi) kendisinden hasıl olan kimsedir. ed-Delîl ise mübalağa kalıbı olup 'âlim - 'alîm ve kâdir - kadîr gibidir. Sonra dâll ve delîl kelimelerine de delâle denir; tıpkı bir şeyin, mastarıyla adlandırılması gibi.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)