اليأس: انتفاء الطمع، يقال: يئس واستيأس مثل: عجب واستعجب، وسخر واستسخر. قال تعالى: فلما استيأسوا منه خلصوا نجيا [يوسف/ 80]، حتى إذا استيأس الرسل [يوسف/ 110]، قد يئسوا من الآخرة كما يئس الكفار [الممتحنة/ 13]، إنه ليؤس كفور [هود/ 9] وقوله: أفلم ييأس الذين آمنوا [الرعد/ 31] قيل: معناه: أفلم يعلموا ، ولم يرد أن اليأس موضوع في كلامهم للعلم، وإنما قصد أن يأس الذين آمنوا من ذلك يقتضي أن يحصل بعد العلم بانتفاء ذلك، فإذا ثبوت يأسهم يقتضي ثبوت حصول علمهم.
Exdore translation — not part of the source
el-Ye's: Umudun (tamahın) ortadan kalkmasıdır. "Yeise" ve "istey'ese" denir; tıpkı "acibe / ista'cebe" (ikisi de: şaştı) ve "sahira / istessahara" (ikisi de: alay etti) gibi. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Ondan ümitlerini kesince, fısıldaşarak bir kenara çekildiler" [12:80]; "Nihayet peygamberler ümitlerini kesince" [12:110]; "Kâfirlerin ümit kestiği gibi onlar da âhiretten ümit kesmişlerdir" [60:13]; "Şüphesiz o çok ümitsizdir, çok nankördür" [11:9]. O'nun "İman edenler hâlâ ümit kesmediler mi? (e-fe-lem ye'yesillezîne âmenû)" [13:31] sözüne gelince: Denildi ki, bunun anlamı "hâlâ bilmediler mi?"dir. Bununla, "ye's"in onların dilinde "bilmek" anlamında konulmuş olduğu kastedilmemiştir. Kastedilen şudur: İman edenlerin bundan ümit kesmeleri, ancak o şeyin gerçekleşmeyeceğini bilmelerinden sonra meydana gelmeyi gerektirir; öyleyse onların ümit kesmelerinin sabit olması, ilimlerinin hâsıl olmasının sabit olmasını gerektirir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)