Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir

Cehl (cahillik) üç çeşittir: - Birincisi: Nefsin ilimden yoksun olmasıdır; asıl olan budur. Kelâmcılardan bazıları bunu, düzenin dışına çıkan fiilleri gerektiren bir mana saymışlardır; nitekim ilmi de düzene uygun cereyan eden fiilleri gerektiren bir mana saymışlardır. - İkincisi: Bir şeye, olduğunun aksi biçimde inanmaktır. - Üçüncüsü: Bir şeyi, yapılması gereken şeklin aksine yapmaktır; ister o konuda doğru bir inanca sahip olsun ister bozuk bir inanca. Nitekim namazı bilerek terk eden kimse gibi. Yüce Allah'ın şu sözü de bu kabildendir: "Dediler ki: Bizimle alay mı ediyorsun? Dedi ki: Cahillerden olmaktan Allah'a sığınırım" [2:67]. Böylece alay etme fiilini cehalet saymıştır. Aziz ve celil olan Allah şöyle buyurmuştur: "İyice araştırın; bir topluluğa cehaletle (bilmeden) isabet etmeyesiniz" [49:6]. Câhil kelimesi bazen yerme yoluyla zikredilir ki çoğunlukla böyledir; bazen de yerme yoluyla olmaz. Örneğin: "Bilmeyen kimse, iffetlerinden dolayı onları zengin sanır" [2:273], yani onların hâlini bilmeyen kimse. Burada, yerilen cehaletle nitelenen kimse kastedilmemektedir. Mechele: İnsanı, bir şey hakkında olduğunun aksine inanmaya sevk eden iş, yer ve huy demektir. "İstechelet er-rîhu'l-gusne" (rüzgâr dalı cahilleştirdi) denir; yani onu hareket ettirdi. Sanki rüzgâr onu cehalet işlemeye sevk etmiş gibidir. Bu güzel bir istiaredir (mecaz).