الخصم مصدر خصمته، أي: نازعته خصما، يقال: خاصمته وخصمته مخاصمة وخصاما، قال تعالى: وهو ألد الخصام [البقرة/ 204]، وهو في الخصام غير مبين [الزخرف/ 18]، ثم سمي المخاصم خصما، واستعمل للواحد والجمع، وربما ثني، وأصل المخاصمة: أن يتعلق كل واحد بخصم الآخر، أي جانبه وأن يجذب كل واحد خصم الجوالق من جانب، و# روي: (نسيته في خصم فراشي) والجمع خصوم وأخصام، وقوله: خصمان اختصموا [الحج/ 19]، أي: فريقان، ولذلك قال: اختصموا وقال: لا تختصموا لدي [ق/ 28]، وقال: وهم فيها يختصمون [الشعراء/ 96]، والخصيم: الكثير المخاصمة، قال: هو خصيم مبين [النحل/ 4]، والخصم: المختص بالخصومة، قال: بل هم قوم خصمون [الزخرف/ 58].
Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir
el-Hasm (الخصم), "onunla çekiştim" anlamındaki خصمته fiilinin mastarıdır; yani onunla bir husumet içinde çekişmek. خاصمته وخصمته مخاصمة وخصاما (onunla davalaştım/çekiştim) denir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "O, düşmanlıkta/çekişmede en yamandır" [2:204]; "Çekişme sırasında (düşüncesini) açıkça ortaya koyamayan" [43:18]. Sonra çekişen kimseye hasm (خصم) adı verilmiş ve bu kelime hem tekil hem çoğul için kullanılmıştır; bazen de tesniye yapılmıştır. Muhâsame'nin (çekişmenin) aslı, her birinin diğerinin hasm'ına, yani yanına/kenarına yapışması ve her birinin çuvalın (el-cuvâlık) kenarından (hasm) bir taraftan çekmesidir. Şöyle rivayet edilmiştir: "Onu yatağımın kenarında (hasm) unuttum." Çoğulu husûm (خصوم) ve ahsâm (أخصام) gelir. "İşte şu iki hasım çekişmişlerdir" [22:19] sözü, yani iki grup/taraf anlamındadır; bu yüzden "çekiştiler" (اختصموا) çoğul kipiyle gelmiştir. Ayrıca: "Benim huzurumda çekişmeyin" [50:28] ve "Onlar orada birbirleriyle çekişirler" [26:96] buyurulmuştur. el-Hasîm (الخصيم): çok çekişen kimsedir. Nitekim: "O, apaçık bir çekişkendir (hasîm)" [16:4] buyurulmuştur. el-Hasim (الخصم): çekişmeye düşkün/onunla temayüz eden kimsedir. Nitekim: "Doğrusu onlar çok çekişken (hasimûn) bir toplumdur" [43:58] buyurulmuştur.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)