السرعة: ضد البطء، ويستعمل في الأجسام، والأفعال، يقال: سرع، فهو سريع، وأسرع فهو مسرع، وأسرعوا: صارت إبلهم سراعا، نحو: أبلدوا، وسارعوا، وتسارعوا. قال تعالى: وسارعوا إلى مغفرة من ربكم [آل عمران/ 133]، ويسارعون في الخيرات [آل عمران/ 114]، يوم تشقق الأرض عنهم سراعا [ق/ 44]، وقال: يوم يخرجون من الأجداث سراعا [المعارج/ 43]، وسرعان القوم: أوائلهم السراع. وقيل: (سرعان ذا إهالة) ، وذلك مبني من سرع، كوشكان من وشك، وعجلان من عجل، وقوله تعالى: إن الله سريع الحساب [المائدة/ 4]، وسريع العقاب [الأنعام/ 165]، فتنبيه على ما قال: إنما أمره إذا أراد شيئا أن يقول له كن فيكون [يس/ 82].
Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir
es-Sur'a (سرعة / hız): yavaşlığın zıddıdır. Hem cisimler hem de fiiller hakkında kullanılır. سَرُعَ denir, o kimse سَرِيع (hızlı) olur; أَسْرَعَ denir, o kimse مُسْرِع olur. أَسْرَعُوا: develeri hızlı (سِرَاع) oldu demektir; tıpkı أَبْلَدُوا [develeri ağır/hantal oldu] gibi. Ayrıca سَارَعُوا ve تَسَارَعُوا [denir]. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: «Rabbinizden bir bağışlanmaya koşun» [3:133]; «ve hayırlarda yarışırlar» [3:114]; «yerin onlardan yarılıp ayrılacağı gün, hızla [çıkarlar]» [50:44]. Ve şöyle buyurmuştur: «Kabirlerden hızla çıktıkları gün» [70:43]. سَرَعَانُ الْقَوْمِ: bir topluluğun hızlı olan öncüleridir. Şöyle denilmiştir: «سَرَعَانَ ذَا إِهَالَةً» [bu, ne çabuk erimiş yağ oldu!]. Bu [kalıp], سَرُعَ [kökün]den türetilmiş bir yapıdır (mebnî); وَشُكَ'den وَشْكَان, عَجِلَ'den عَجْلَان [türetildiği] gibi. Yüce Allah'ın «Şüphesiz Allah hesabı çabuk görendir» [5:4] ve «cezası çabuk olandır» [6:165] sözü ise şu buyurduğuna dikkat çekmektedir: «O bir şeyi dilediğinde, O'nun emri sadece ona 'ol' demektir; o da hemen oluverir» [36:82].
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)