الأوب: ضرب من الرجوع، وذلك أن الأوب لا يقال إلا في الحيوان الذي له إرادة، والرجوع يقال فيه وفي غيره، يقال: آب أوبا وإيابا ومآبا. قال الله تعالى: إن إلينا إيابهم [الغاشية/ 25] وقال: فمن شاء اتخذ إلى ربه مآبا [النبأ/ 39]، والمآب: المصدر منه واسم الزمان والمكان. قال الله تعالى: والله عنده حسن المآب [آل عمران/ 14]، والأواب كالتواب، وهو الراجع إلى الله تعالى بترك المعاصي وفعل الطاعات، قال تعالى: أواب حفيظ [ق/ 32]، وقال: إنه أواب [ص/ 30] ومنه قيل للتوبة: أوبة، والتأويب يقال في سير النهار وقيل: آبت يد الرامي إلى السهم وذلك فعل الرامي في الحقيقة وإن كان منسوبا إلى اليد، ولا ينقض ما قدمناه من أن ذلك رجوع بإرادة واختيار، وكذا ناقة أؤوب: سريعة رجع اليدين.
Exdore translation — not part of the source
el-Evb: bir tür dönüş (rücû'). Şöyle ki: "evb", ancak iradesi olan canlı hakkında söylenir; "rücû'" ise hem onun hem de başkası hakkında söylenir. "Âbe evben ve iyâben ve meâben" denir. Yüce Allah şöyle buyurdu: "Şüphesiz onların dönüşü (iyâb) bizedir" [88:25]. Ve şöyle buyurdu: "Artık dileyen Rabbine bir dönüş yeri (meâb) edinir" [78:39]. el-Meâb: bundan türeyen masdar olup aynı zamanda zaman ve mekân ismidir. Yüce Allah şöyle buyurdu: "Varılacak güzel yer (hüsnü'l-meâb) Allah katındadır" [3:14]. el-Evvâb, et-tevvâb gibidir; günahları terk edip itaatleri yaparak Yüce Allah'a dönen kimsedir. Yüce Allah şöyle buyurdu: "Çokça dönen (evvâb), koruyan" [50:32]. Ve şöyle buyurdu: "Şüphesiz o çokça dönendi (evvâb)" [38:30]. Bundan dolayı tevbeye "evbe" denilmiştir. et-Te'vîb, gündüz yürüyüşü hakkında söylenir. Ve denildi ki: "âbet yedü'r-râmî ile's-sehm" (atıcının eli oka döndü); bu, gerçekte atıcının fiilidir, her ne kadar ele nispet edilmiş olsa da. Bu, daha önce ortaya koyduğumuz "bunun irade ve ihtiyar ile bir dönüş olduğu" ilkesini bozmaz. Aynı şekilde "nâkatün eûb": iki elini (ön ayaklarını) hızlıca geri getiren deve.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)