عسى طمع وترجى، وكثير من المفسرين فسروا «لعل» و«عسى» في القرآن باللازم، وقالوا: إن الطمع والرجاء لا يصح من الله، وفي هذا منهم قصور نظر، وذاك أن الله تعالى إذا ذكر ذلك يذكره ليكون الإنسان منه راجيا لا لأن يكون هو تعالى يرجو، فقوله: عسى ربكم أن يهلك عدوكم [الأعراف/ 129]، أي: كونوا راجين في ذلك. فعسى الله أن يأتي بالفتح [المائدة/ 52]، عسى ربه إن طلقكن [التحريم/ 5]، وعسى أن تكرهوا شيئا وهو خير لكم [البقرة/ 216]، فهل عسيتم إن توليتم [محمد/ 22]، هل عسيتم إن كتب عليكم القتال [البقرة/ 246]، فإن كرهتموهن فعسى أن تكرهوا شيئا ويجعل الله فيه خيرا كثيرا [النساء/ 19]. والمعسيات من الإبل: ما انقطع لبنه فيرجى أن يعود لبنها، فيقال: عسي الشيء يعسو: إذا صلب، وعسي الليل يعسى. أي: أظلم. .
Exdore translation — not part of the source
Asâ: Umut ve beklenti içinde olmaktır. Müfessirlerin çoğu Kur'an'daki "lealle" ve "asâ" kelimelerini gerektirdiği sonuç (lâzım) anlamıyla açıklamış ve "Umut beslemek ve beklenti içinde olmak Allah hakkında doğru olmaz" demişlerdir. Bu, onların bakış açısındaki bir eksikliktir. Çünkü Yüce Allah bunu zikrettiğinde, insanın bundan dolayı umut sahibi olması için zikreder; yoksa Yüce Allah'ın umut beslemesi söz konusu değildir. Nitekim "Umulur ki Rabbiniz düşmanınızı helak eder" [7:129] sözü, "Bu konuda umut içinde olun" demektir. "Umulur ki Allah bir fetih getirir" [5:52]; "Şayet o sizi boşarsa, umulur ki Rabbi..." [66:5]; "Olur ki hoşlanmadığınız bir şey sizin için hayırlıdır" [2:216]; "Peki, yüz çevirecek olursanız umulur mu ki..." [47:22]; "Size savaş farz kılınırsa, umulur mu ki..." [2:246]; "Eğer onlardan hoşlanmazsanız, olabilir ki siz bir şeyden hoşlanmazsınız da Allah onda pek çok hayır yaratır" [4:19]. Develerden "el-mu'siyât": Sütü kesilen, fakat sütünün geri dönmesi umulan develerdir. "Asiye'ş-şey'ü ya'sû" denir: Bir şey sertleştiğinde (kullanılır). "Asiye'l-leylü ya'sâ": Gece karardı demektir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)