ذنب الدابة وغيرها معروف، ويعبر به عن المتأخر والرذل، يقال: هم أذناب القوم، وعنه استعير: مذانب التلاع، لمسائل مياهها. والمذنب : ما أرطب من قبل ذنبه، والذنوب: الفرس الطويل الذنب، والدلو التي لها ذنب، واستعير للنصيب، كما استعير له السجل . قال تعالى: فإن للذين ظلموا ذنوبا مثل ذنوب أصحابهم [الذاريات/ 59]، والذنب في الأصل: الأخذ بذنب الشيء، يقال: ذنبته: أصبت ذنبه، ويستعمل في كل فعل يستوخم عقباه اعتبارا بذنب الشيء، ولهذا يسمى الذنب تبعة، اعتبارا لما يحصل من عاقبته، وجمع الذنب ذنوب، قال تعالى: فأخذهم الله بذنوبهم [آل عمران/ 11]، وقال: فكلا أخذنا بذنبه [العنكبوت/ 40]، وقال: ومن يغفر الذنوب إلا الله [آل عمران/ 135]، إلى غير ذلك من الآي.
Exdore translation — not part of the source
Hayvanın ve başkasının "zeneb"i (kuyruğu) bilinen şeydir. Bununla geride kalan ve değersiz olan da ifade edilir. "Onlar kavmin kuyruklarıdır (eznâb)" denir. Bundan istiare yoluyla, sel sularının aktığı yataklar için "mezânibü't-tilâ'" denmiştir. el-Müzennib: Kuyruk tarafından olgunlaşmaya başlayan hurmadır. ez-Zenûb: Kuyruğu uzun olan attır; ayrıca kuyruğu (ipi) olan kova demektir. Pay/nasip anlamında da istiare edilmiştir; nitekim "sicl" (kova) de aynı anlamda istiare edilmiştir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: Şüphesiz zulmedenler için de, arkadaşlarının payı (zenûb) gibi bir pay (zenûb) vardır [51:59]. ez-Zenb (günah) ise aslında: Bir şeyi kuyruğundan tutmaktır. "Zenebtühû" yani "onun kuyruğuna isabet ettim" denir. Sonucu vahim olan her fiil için, bir şeyin kuyruğu göz önünde bulundurularak kullanılır. Bu sebeple günaha "tebia" (sonuç, vebal) da denir; bu da onun akıbetinden hasıl olan şey dikkate alınarak böyledir. ez-Zenb'in çoğulu "zünûb"dur. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: Allah da onları günahları sebebiyle yakalayıverdi [3:11]. Ve şöyle buyurmuştur: Her birini günahı sebebiyle yakaladık [29:40]. Ve şöyle buyurmuştur: Günahları Allah'tan başka kim bağışlar? [3:135]. Bunlardan başka daha nice ayetler vardır.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)