العهد: حفظ الشيء ومراعاته حالا بعد حال، وسمي الموثق الذي يلزم مراعاته عهدا. قال: وأوفوا بالعهد إن العهد كان مسؤلا [الإسراء/ 34]، أي: أوفوا بحفظ الأيمان، قال: لا ينال عهدي الظالمين [البقرة/ 124]، أي: لا أجعل عهدي لمن كان ظالما، قال: ومن أوفى بعهده من الله [التوبة/ 111]. وعهد فلان إلى فلان يعهد ، أي: ألقى إليه العهد وأوصاه بحفظه، قال: ولقد عهدنا إلى آدم [طه/ 115]، ألم أعهد إليكم [يس/ 60]، الذين قالوا إن الله عهد إلينا [آل عمران/ 183]، وعهدنا إلى إبراهيم [البقرة/ 125]. وعهد الله تارة يكون بما ركزه في عقولنا، وتارة يكون بما أمرنا به بالكتاب وبالسنة رسله، وتارة بما نلتزمه وليس بلازم في أصل الشرع كالنذور وما يجري مجراها، وعلى هذا قوله: ومنهم من عاهد الله [التوبة/ 75]، أوكلما عاهدوا عهدا نبذه فريق منهم [البقرة/ 100]، ولقد كانوا عاهدوا الله من قبل [الأحزاب/ 15]. والمعاهد في عرف الشرع يختص بمن يدخل من الكفار في عهد المسلمين، وكذلك ذو العهد، قال (صلى الله عليه وسلم آله): «لا يقتل مؤمن بكافر ولا ذو عهد في عهده» وباعتبار الحفظ قيل للوثيقة بين المتعاقدين: عهدة، وقولهم: في هذا الأمر عهدة لما أمر به أن يستوثق منه، وللتفقد قيل للمطر: عهد، وعهاد، وروضة معهودة: أصابها العهاد.
Exdore translation — not part of the source
el-Ahd: Bir şeyi korumak ve onu hâl üstüne hâl (sürekli olarak) gözetmektir. Gözetilmesi gereken bağlayıcı sözleşmeye de "ahd" adı verilmiştir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Ahde vefa gösterin; çünkü ahid sorumluluk gerektirir" [17:34], yani yeminleri korumaya riayet edin. Şöyle buyurmuştur: "Benim ahdim zalimlere ulaşmaz" [2:124], yani ahdimi zalim olan kimseye vermem. Şöyle buyurmuştur: "Allah'tan daha çok ahdine vefa gösteren kimdir?" [9:111]. "Falan kimse falana ahdetti (ahide ilâ fülân ya'hedu)", yani ona ahdi bildirdi ve onu korumasını tavsiye etti. Şöyle buyurmuştur: "Andolsun ki daha önce Âdem'e ahdetmiştik (emir vermiştik)" [20:115], "Size ahdetmedim mi?" [36:60], "Onlar ki: Allah bize ahdetti, dediler" [3:183], "İbrâhim'e ahdetmiştik" [2:125]. Allah'ın ahdi kimi zaman akıllarımıza yerleştirdiği şeyle olur, kimi zaman Kitap ve peygamberlerinin sünneti ile bize emrettiği şeyle olur, kimi zaman da adaklar ve onların benzeri gibi, şeriatın aslında bağlayıcı olmadığı hâlde bizim kendimize bağladığımız şeyle olur. Şu ayetler bu kabildendir: "Onlardan kimi de Allah'a ahd (söz) verdi" [9:75], "Onlar her ahid verdiklerinde, içlerinden bir grup onu bozup atmadı mı?" [2:100], "Andolsun ki daha önce Allah'a ahid vermişlerdi" [33:15]. Şeriatın örfünde "muâhed", kâfirlerden Müslümanların ahdine (güvence anlaşmasına) giren kimseye tahsis edilmiştir; "zü'l-ahd" de böyledir. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Bir mümin bir kâfire karşılık öldürülmez; ahid sahibi de kendi ahdi süresince öldürülmez." Koruma (hıfz) anlamı göz önünde bulundurularak, sözleşme yapan iki taraf arasındaki belgeye "uhde" denmiştir. "Bu işte uhde vardır" sözleri, kendisiyle ilgili sağlam güvence alınması emredilen şey içindir. Yoklayıp gözden geçirme (tefakkud) anlamından dolayı yağmura "ahd" ve "ihâd" denmiştir. "Ravda ma'hûde" (ahid görmüş bahçe): İhâd (yağmurlar) isabet etmiş bahçe demektir.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)