العجلة: طلب الشيء وتحريه قبل أوانه، وهو من مقتضى الشهوة، فلذلك صارت مذمومة في عامة القرآن حتى قيل: «العجلة من الشيطان» . قال تعالى: سأريكم آياتي فلا تستعجلون [الأنبياء/ 37]، ولا تعجل بالقرآن [طه/ 114]، وما أعجلك عن قومك [طه/ 83]، وعجلت إليك [طه/ 84]، فذكر أن عجلته- وإن كانت مذمومة- فالذي دعا إليها أمر محمود، وهو طلب رضا الله تعالى. قال تعالى: أتى أمر الله فلا تستعجلوه [النحل/ 1]، ويستعجلونك بالسيئة [الرعد/ 6]، لم تستعجلون بالسيئة قبل الحسنة [النمل/ 46]، ويستعجلونك بالعذاب [الحج/ 47]، ولو يعجل الله للناس الشر استعجالهم بالخير [يونس/ 11]، خلق الإنسان من عجل [الأنبياء/ 37]، قال بعضهم: من حمإ ، وليس بشيء بل تنبيه على أنه لا يتعرى من ذلك، وأن ذلك النبع في الصخرة الصماء منبته %~% والنخل منبته في السهل والعجل أحد الأخلاق التي ركب عليها، وعلى ذلك قال: وكان الإنسان عجولا [الإسراء/ 11]، وقوله: من كان يريد العاجلة عجلنا له فيها ما نشاء لمن نريد [الإسراء/ 18]، أي: الأعراض الدنيوية، وهبنا ما نشاء لمن نريد أن نعطيه ذلك. عجل لنا قطنا [ص/ 16]، فعجل لكم هذه [الفتح/ 20]، والعجالة: ما يعجل أكله كاللهنة ، وقد عجلتهم ولهنتهم، والعجلة: الإداوة الصغيرة التي يعجل بها عند الحاجة، والعجلة: خشبة معترضة على نعامة البئر، وما يحمل على الثيران، وذلك لسرعة مرها. والعجل: ولد البقرة لتصور عجلتها التي تعدم منه إذا صار ثورا. قال: عجلا جسدا [الأعراف/ 148]، وبقرة معجل: لها عجل.
Exdore translation — not part of the source
el-Acele: bir şeyi vaktinden önce istemek ve onu araştırmaktır; bu, şehvetin (arzunun) gereğindendir. Bu yüzden Kur'an'ın genelinde kötülenmiştir; hatta "acele şeytandandır" denilmiştir. Yüce Allah "size âyetlerimi göstereceğim; acele etmeyin" [21:37], "Kur'an'ı (okumada) acele etme" [20:114], "seni kavminden (önce) acele ettirip getiren nedir?" [20:83], "sana (kavuşmak için) acele ettim" [20:84] buyurmuştur. Böylece (Mûsâ'nın) acelesinin -kendisi kötülenmiş olsa da- kendisine sevk eden şeyin övülen bir husus, yani Yüce Allah'ın rızasını talep etmek olduğunu bildirmiştir. Yüce Allah "Allah'ın emri geldi; artık onu acele istemeyin" [16:1], "senden kötülüğü (azabı) acele istiyorlar" [13:6], "iyilikten önce kötülüğü niçin acele istiyorsunuz?" [27:46], "senden azabı acele istiyorlar" [22:47], "eğer Allah, insanların hayrı acele istemeleri gibi onlara şerri de acele verseydi..." [10:11], "insan aceleden yaratıldı" [21:37] buyurmuştur. Kimileri "balçıktan (hame')" (anlamında) demiştir; fakat bu bir şey değildir; aksine bu, insanın (aceleden) kurtulamayacağına ve bunun, üzerine yaratıldığı huylardan biri olduğuna dair bir uyarıdır. Nitekim şöyle denmiştir: Neb' ağacının bittiği yer katı kayadır %~% hurmanınki ise ova ve çamurdur Bunun üzerine (Allah) "insan çok acelecidir" [17:11] buyurmuştur. "Kim çabuk geçeni (dünyayı) isterse, dilediğimize dilediğimiz kadarını orada çabucak veririz" [17:18], yani dünyevî menfaatleri; "ona bunu vermeyi dilediğimiz kimseye dilediğimizi bağışlarız" (demektir). "Payımızı bize acele ver" [38:16], "böylece bunu size çabuklaştırdı (peşin verdi)" [48:20]. el-Ucâle: "lühne" gibi, çabucak yenen şeydir; "acceltuhum ve lehhentuhum" (onlara hafif bir atıştırmalık verdim) denir. el-Acele: ihtiyaç anında kendisiyle acele edilen küçük su kabıdır. el-Acele (bir başka anlamda): kuyunun direği üzerine enine konulan tahta ve öküzlerle çekilen (kağnı)dır; bu da (öküzlerin) hızlı geçmesi sebebiyledir. el-İcl (buzağı): ineğin yavrusudur; öküz olduğunda kendisinde kaybolan o çevikliğinin/hızlılığının tasavvur edilmesi sebebiyle (böyle adlandırılmıştır). "Ceset hâlinde (cansız) bir buzağı" [7:148] buyurmuştur. "Bakaratun mu'cil": buzağısı olan inek (demektir).
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)