الولد: المولود. يقال للواحد والجمع والصغير والكبير. قال الله تعالى: فإن لم يكن له ولد [النساء/ 11]، أنى يكون له ولد [الأنعام/ 101] ويقال للمتبنى ولد، قال: أو نتخذه ولدا [القصص/ 9] وقال: ووالد وما ولد [البلد/ 3] قال أبو الحسن: الولد: الابن والابنة، والولد هم الأهل والولد. ويقال: ولد فلان. قال تعالى: والسلام علي يوم ولدت [مريم/ 33]، وسلام عليه يوم ولد [مريم/ 15] والأب يقال له والد، والأم والدة، ويقال لهما والدان، قال: رب اغفر لي ولوالدي [نوح/ 28] والوليد يقال لمن قرب عهده بالولادة وإن كان في الأصل يصح لمن قرب عهده أو بعد، كما يقال لمن قرب عهده بالاجتناء: جني، فإذا كبر الولد سقط عنه هذا الاسم، وجمعه: ولدان، قال: يوما يجعل الولدان شيبا [المزمل/ 17] والوليدة مختصة بالإماء في عامة كلامهم، واللدة مختصة بالترب، يقال: فلان لدة فلان، وتربه، ونقصانه الواو، لأن أصله ولدة. وتولد الشيء من الشيء: حصوله عنه بسبب من الأسباب، وجمع الولد أولاد. قال تعالى: أنما أموالكم وأولادكم فتنة [التغابن/ 15]، إن من أزواجكم وأولادكم عدوا لكم [التغابن/ 14] فجعل كلهم فتنة وبعضهم عدوا. وقيل: الولد جمع ولد نحو: أسد وأسد، ويجوز أن يكون واحدا نحو: بخل وبخل، وعرب وعرب، و# روي: (ولدك من دمى عقبيك) وقرئ: من لم يزده ماله وولده [نوح/ 21] .
Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir
el-Veled (çocuk): Doğan/doğurulmuş olan (el-mevlûd). Tekil için de çoğul için de, küçük için de büyük için de kullanılır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: “Eğer onun çocuğu yoksa” [4:11], “Onun çocuğu nasıl olur?” [6:101]. Evlât edinilen kimseye de “veled” denir; nitekim şöyle buyurmuştur: “Yahut onu evlât ediniriz” [28:9]. Ve şöyle buyurmuştur: “Babaya ve doğurduğuna (and olsun)” [90:3]. Ebu'l-Hasen der ki: el-Veled, oğul ve kızdır; el-vüld (والولد) ise aile ve çocuklardır. “Filan doğdu (vulide)” denir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: “Doğduğum gün bana selâm olsun” [19:33] ve “Doğduğu gün ona selâm olsun” [19:15]. Babaya “vâlid”, anneye “vâlide” denir; ikisine birden “vâlidân” denir. Şöyle buyurmuştur: “Rabbim! Beni ve anne babamı bağışla” [71:28]. el-Velîd, doğumunun üzerinden az zaman geçmiş kimseye denir; aslında ise hem yakın zamanda hem de uzun zaman önce doğmuş olan için kullanılması doğrudur — tıpkı devşirilmesinin üzerinden az zaman geçmiş şeye “ceniyy” denmesi gibi. Çocuk büyüdüğünde bu isim ondan düşer. Çoğulu “vildân” gelir; şöyle buyurmuştur: “Çocukları ak saçlı ihtiyarlara çevirecek bir gün” [73:17]. “el-Velîde” ise genel kullanımlarında câriyelere özgüdür. “el-Lide” ise yaşıt (tirb) anlamına özgüdür; “Filan, filanın lidesi ve tirbidir (yaşıtıdır)” denir. Bu kelimenin eksilen harfi “vâv”'dır, çünkü aslı “vilde”'dir. “Tevelledeşşey'ü mine'ş-şey'” (bir şeyin bir şeyden doğması): Sebeplerden bir sebeple onun ondan meydana gelmesidir. “Veled”'in çoğulu “evlâd” gelir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: “Mallarınız ve çocuklarınız ancak bir imtihandır” [64:15]; “Eşlerinizden ve çocuklarınızdan size düşman olanlar vardır” [64:14]. Böylece hepsini bir imtihan, bir kısmını da düşman kılmıştır. Şöyle de denmiştir: “Vüld”, “veled”'in çoğuludur — “esed/üsd” gibi. Ayrıca tekil olması da caizdir — “buhl/buhul” ve “arab/urub” gibi. Rivayet edilmiştir ki: “Senin çocuğun, iki topuğunu kanatandır.” Ve “Malı ve çocuğu kendisine bir fayda sağlamayan kimse” [71:21] şeklinde de okunmuştur.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)