Exdore translation — not part of the source

el-Akib: Ayağın arka kısmı (topuk). "Akb" şeklinde de söylenmiştir; çoğulu "a'kāb"dır. Rivayet edildiğine göre: "Ateşten dolayı topuklara yazıklar olsun!" "Akib" kelimesi, çocuk ve çocuğun çocuğu için istiare yoluyla kullanılmıştır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Onu, ardından gelenler (akibihi) arasında kalıcı bir söz kıldı" [43:28]. "Ayın akibi" ifadesi de onların "Ayın akibinde geldi", yani sonunda geldi sözlerinden gelir. "Onun akibinde geldi" ise: ondan bir kalıntı kalmışken geldi demektir. "Topuğu üzerine döndü" ise: geri dönüp gitti demektir. "İki topuğu üzerine geri döndü" ifadesi de "kendi izine (hâfire) döndü" gibidir ve "Böylece izlerini takip ederek gerisin geri döndüler" [18:64] ayeti gibidir; ayrıca onların "Geldiği yoldan geri döndü (rece'a avdehû alâ bed'ihî)" sözü gibidir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Ve topuklarımız üzerine geri mi döndürülelim?" [6:71], "Topuklarınız üzerine geri döndünüz" [3:144], "Kim iki topuğu üzerine geri dönerse" [3:144], "İki topuğu üzerine geri döndü" [8:48], "Topuklarınız üzerine gerisin geri dönüyordunuz" [23:66]. "Akabehu" ise: onu takip etti demektir; "deberehu" ve "kafâhu" gibi. "el-Ukb" ve "el-Ukbâ" özellikle sevap (mükâfat) için kullanılır: "Sevapça daha hayırlı ve sonuç (ukben) bakımından daha hayırlı" [18:44] ayetinde olduğu gibi. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "İşte onlar için yurdun sonu (ukbe'd-dâr) vardır" [13:22]. "el-Âkibe" ise mutlak olarak kullanıldığında özellikle sevaba mahsustur: "Sonuç (el-âkibe) takva sahiplerinindir" [28:83] ayetinde olduğu gibi. İzafetle (tamlama içinde) kullanıldığında ise bazen ceza anlamında kullanılır: "Sonra kötülük edenlerin sonu (âkibe)" [30:10] ayetinde olduğu gibi. Yüce Allah'ın "İkisinin sonu (âkibetuhumâ), ateşte olmalarıdır" [59:17] sözünün ise, zıddından yapılmış bir istiare olması mümkündür; "Onları acıklı bir azapla müjdele" [3:21] ayetinde olduğu gibi. "el-Ukūbe", "el-muâkabe" ve "el-ikāb" ise özellikle azap için kullanılır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Böylece azabım (ikāb) hak oldu" [38:14], "Azabı (el-ikāb) şiddetlidir" [59:4], "Eğer ceza verecekseniz (âkabtum), size verilen cezanın (ûkibtum) misliyle ceza verin" [16:126], "Kim kendisine yapılan cezanın misliyle ceza verirse (âkabe)" [22:60]. et-Ta'kīb: Bir şeyi bir başkasının ardından getirmektir. "At, koşusunda ta'kīb yaptı (akkabe'l-ferasu fî advihî)" denir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Onun önünden ve arkasından takip edenler (muakkibât) vardır" [13:11], yani: nöbetleşe onun başında bulunup onu koruyan melekler. "Onun hükmünü ardından takip edecek (muakkib) yoktur" [13:41] sözü ise, yani: onun fiilini takip edip araştıracak hiç kimse yoktur demektir. Bu, onların "Hâkim, kendisinden öncekinin hükmünü akkabe etti", yani onu izleyip araştırdı sözlerinden gelir. Şair şöyle demiştir: 325- Allah'ın hükmünden sonra ardından takip etme (ta'kīb) yoktur Bunun, insanlara, kendilerine gizli kaldığında O'nun hükmü ve hikmeti hakkında araştırmaya dalmalarını yasaklama olması da mümkündür; bu da kader sırrına dalmanın yasaklanması türünden olur. Yüce Allah'ın "Arkasını dönüp gitti ve ardına bakmadı (lem yu'akkib)" [27:10] sözü, yani: arkasına dönüp bakmadı demektir. el-İ'tikāb: Bir şeyin bir başkasının ardından nöbetleşe gelmesidir; gece ile gündüzün birbirini takip etmesi gibi. "el-Ukbe" de bundandır: İki kişinin bir binek üzerine nöbetleşe binmesidir. "Kuşun ukbesi": Onun yükselip alçalmasıdır. "A'kabehu kezâ": Bu ona şunu miras bıraktı/sonuç olarak verdi demektir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Böylece onlara nifak miras bıraktı (fe-a'kabehum nifâkan)" [9:77]. Şair şöyle demiştir: 326- Onda ardı kesilmeyen (gayru mu'kib) bir cinnet nöbeti var Yani: ayılmayı ardından getirmez. "Falan kimse akkabe etmedi", yani: geride çocuk bırakmadı. "Bir adamın a'kābı": Onun çocuklarıdır. Dilciler şöyle demiştir: Buna kızın çocukları dahil olmaz; çünkü onlar nesep bakımından onu takip etmemişlerdir. Şöyle demiştir: Onun bir zürriyeti olduğunda ise onlar buna dahil olurlar. "Mi'kāb kadın": Bir defasında erkek, bir defasında kız doğuran kadındır. "Akkabtu'r-rumh": Mızrağı sinirle (akab) sardım/bağladım demektir; "asabtuhû: onu sinirle (asab) bağladım" gibi. "el-Akabe": Dağdaki sarp yoldur; çoğulu "akab" ve "ikāb" gelir. "el-Ukāb" (kartal) ise, avlanırken koşusunun ardarda gelmesi (teâkub) sebebiyle bu adı almıştır. Görünüşü bakımından ona benzetilerek sancağa, kuyunun iki kenarındaki taşa, küpedeki ipe de bu ad verilmiştir. "el-Ya'kūb" ise keklik erkeğidir; koşuda ardarda hamleler yapması (akab) sebebiyle bu adı almıştır.