أصل الرسل: الانبعاث على التؤدة ويقال: ناقة رسلة: سهلة السير، وإبل مراسيل: منبعثة انبعاثا سهلا، ومنه: الرسول المنبعث، وتصور منه تارة الرفق، فقيل: على رسلك، إذا أمرته بالرفق، وتارة الانبعاث فاشتق منه الرسول، والرسول يقال تارة للقول المتحمل كقول الشاعر: 188- ألا أبلغ أبا حفص رسولا بكرن بكورا واستحرن بسحرة فدى لك من أخي ثقة إزاري وتارة لمتحمل القول والرسالة. والرسول يقال للواحد والجمع، قال تعالى: لقد جاءكم رسول من أنفسكم [التوبة/ 128]، وللجمع: فقولا إنا رسول رب العالمين [الشعراء/ 16]، وقال الشاعر: 189- ألكني إليها وخير الرسو %~% ل أعلمهم بنواحي الخبر وجمع الرسول رسل. ورسل الله تارة يراد بها الملائكة، وتارة يراد بها الأنبياء، فمن الملائكة قوله تعالى: إنه لقول رسول كريم [التكوير/ 19]، وقوله: إنا رسل ربك لن يصلوا إليك [هود/ 81]، وقوله: ولما جاءت رسلنا لوطا سيء بهم [هود/ 77]، وقال: ولما جاءت رسلنا إبراهيم بالبشرى [العنكبوت/ 31]، وقال: والمرسلات عرفا [المرسلات/ 1]، بلى ورسلنا لديهم يكتبون [الزخرف/ 80]، ومن الأنبياء قوله: وما محمد إلا رسول [آل عمران/ 144]، يا أيها الرسول بلغ ما أنزل إليك من ربك [المائدة/ 67]، وقوله: وما نرسل المرسلين إلا مبشرين ومنذرين [الأنعام/ 48]، فمحمول على رسله من الملائكة والإنس. وقوله: يا أيها الرسل كلوا من الطيبات واعملوا صالحا [المؤمنون/ 51]، قيل: عني به الرسول وصفوة أصحابه، فسماهم رسلا لضمهم إليه ، كتسميتهم المهلب وأولاده: المهالبة. والإرسال يقال في الإنسان، وفي الأشياء المحبوبة، والمكروهة، وقد يكون ذلك بالتسخير، كإرسال الريح، والمطر، نحو: وأرسلنا السماء عليهم مدرارا [الأنعام/ 6]، وقد يكون ببعث من له اختيار، نحو إرسال الرسل، قال تعالى: ويرسل عليكم حفظة [الأنعام/ 61]، فأرسل فرعون في المدائن حاشرين [الشعراء/ 53]، وقد يكون ذلك بالتخلية، وترك المنع، نحو قوله: ألم تر أنا أرسلنا الشياطين على الكافرين تؤزهم أزا [مريم/ 83]، والإرسال يقابل الإمساك. قال تعالى: ما يفتح الله للناس من رحمة فلا ممسك لها وما يمسك فلا مرسل له من بعده [فاطر/ 2]، والرسل من الإبل والغنم: ما يسترسل في السير، يقال: جاءوا أرسالا، أي: متتابعين، والرسل: اللبن الكثير المتتابع الدر.
Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir
er-Resl'in aslı: teennî ile (ağır ağır, acele etmeden) yola koyulmaktır. Şöyle denir: "nâka resle" (ناقة رسلة): yürüyüşü kolay deve; "ibil merâsîl": kolayca yola koyulan develer. Resûl (yola çıkan, gönderilen) kelimesi de buradan gelir. Bu kökten bazen yumuşaklık/ağır davranma anlamı tasavvur edilmiş ve birine yumuşak davranmasını emrettiğinde "alâ rislike" (ağır ol, yavaş ol) denmiştir; bazen de yola koyulma anlamı tasavvur edilmiş ve ondan resûl kelimesi türetilmiştir. Resûl bazen taşınan söz (mesajın kendisi) için kullanılır; şairin şu sözünde olduğu gibi: 188- Dikkat! Ebû Hafs'a bir haber (resûl) ulaştır Erkenden yola çıktılar ve seher vaktinde yola koyuldular Sana feda olsun, güvenilir bir kardeşten izârım Bazen de sözü ve risâleti taşıyan kişi için kullanılır. Resûl hem tekil hem de çoğul için söylenir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Andolsun, size kendinizden bir resûl geldi" [9:128]; çoğul için ise: "İkiniz de deyin ki: Biz âlemlerin Rabbinin resûlüyüz" [26:16]. Şair de şöyle demiştir: 189- Beni ona elçi olarak gönder; elçilerin en hayırlısı %~% haberin yönlerini en iyi bilenidir Resûl'ün çoğulu rusül'dür. "Allah'ın resûlleri" ifadesiyle bazen melekler, bazen de peygamberler kastedilir. Melekler hakkında Yüce Allah'ın şu sözü: "Şüphesiz o, değerli bir elçinin (resûl) sözüdür" [81:19]; ve şu sözü: "Biz Rabbinin elçileriyiz; onlar sana asla ulaşamazlar" [11:81]; ve şu sözü: "Elçilerimiz Lût'a geldiğinde onlar yüzünden kaygılandı" [11:77]; ve: "Elçilerimiz İbrahim'e müjde ile geldiklerinde" [29:31]; ve: "Ard arda gönderilenlere andolsun" [77:1]; "Evet, elçilerimiz onların yanında yazmaktadırlar" [43:80]. Peygamberler hakkında ise O'nun şu sözü: "Muhammed ancak bir resûldür" [3:144]; "Ey Resûl! Rabbinden sana indirileni tebliğ et" [5:67]. O'nun "Biz gönderilenleri (mürselîn) ancak müjdeciler ve uyarıcılar olarak göndeririz" [6:48] sözü ise, O'nun meleklerden ve insanlardan olan elçilerine hamledilir. O'nun "Ey resûller! Temiz şeylerden yiyin ve salih amel işleyin" [23:51] sözü hakkında şöyle denmiştir: Bununla Resûl ve seçkin ashabı kastedilmiştir; onları kendisine kattığı için hepsine "resûller" adı verilmiştir — tıpkı Mühelleb ve çocuklarına "Mehâlibe" demeleri gibi. İrsâl (göndermek) insan hakkında da, sevilen ve hoşlanılmayan şeyler hakkında da kullanılır. Bu bazen teshîr (boyun eğdirme) yoluyla olur; rüzgârın ve yağmurun gönderilmesi gibi: "Onların üzerine gökten bol bol yağmur gönderdik" [6:6]. Bazen de iradesi/seçme yetisi olan birinin gönderilmesiyle olur; resûllerin gönderilmesi gibi. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Üzerinize koruyucular gönderir" [6:61]; "Firavun şehirlere toplayıcılar gönderdi" [26:53]. Bazen de serbest bırakma ve engellemeyi terk etme yoluyla olur; O'nun şu sözü gibi: "Görmedin mi, biz şeytanları kâfirlerin üzerine gönderdik; onları kışkırtıp duruyorlar" [19:83]. İrsâl, imsâk'in (tutmanın) karşıtıdır. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Allah'ın insanlara açtığı rahmeti tutabilecek yoktur; tuttuğunu da O'ndan sonra gönderebilecek yoktur" [35:2]. Deve ve koyundan er-Resl: yürüyüşte peş peşe salınıp giden olanıdır. "Ersâlen geldiler" denir, yani: peş peşe. er-Risl ise: sağımı peş peşe gelen bol süttür.
Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân · OpenITI (CC BY-NC-SA 4.0)