Exdore çevirisi — kaynağın parçası değildir

el-İns (insanlar), cinlerin (el-cinn) karşıtıdır. el-Üns (ünsiyet) ise ürküp kaçmanın (en-nüfûr) karşıtıdır. el-İnsî, el-İns'e nispet edilerek söylenir; ünsiyeti çok olan kimse ve kendisiyle ünsiyet kurulan her şey için kullanılır. Bunun için bineğin ‘insî’si binicinin bulunduğu yana, yayın ‘insî’si de atıcıya (nişancıya) dönük olan yana denir. Her şeyin ‘insî’si insana yakın olan yanı, ‘vahşî’si ise onun öteki yanıdır. el-İns'in çoğulu ‘enâsî’dir. Yüce Allah şöyle buyurdu: ‘…ve birçok insanı…’ [25:49]. Nefis (insanın kendisi) için de ‘senin insinin oğlu (ibnü insike)’ denmiştir. Yüce Allah'ın ‘Eğer onlarda bir olgunluk (rüşd) sezerseniz (âneştüm)’ [4:6] sözü, yani: onlara dair bir ünsiyet fark ettiniz demektir. ‘Bir ateş gördüm (ânestü)’ [20:10] de böyledir. ‘…tâ ki ünsiyet kurup (izin) isteyene kadar (teste'nisû)’ [24:27] sözü ise, yani: bir înâs (ünsiyet) bulasınız demektir. el-İnsân (insan) hakkında şöyle denmiştir: Bu adı almıştır, çünkü ancak birbirleriyle ünsiyet kurarak ayakta durabilecek bir yaratılışta yaratılmıştır. Bunun için ‘İnsan tabiatı gereği medenîdir’ denmiştir; zira onlardan her biri ancak diğeriyle ayakta durabilir ve insan bütün ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaz. Şöyle de denmiştir: Bu adı almıştır, çünkü alıştığı her şeyle ünsiyet kurar. Şöyle de denmiştir: O (kelime) ‘if'ilân’ veznindedir; aslı ‘insiyân’dır; bu adı almıştır, çünkü Allah ona ahdetmiş, o ise unutmuştur.